Από τα πρώτα πράγματα που σκεφτόμαστε μόλις αποκτήσουμε έναν σκύλο, είναι η διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσουμε για να φτάσουμε στο επιθυμητό επίπεδο επικοινωνίας μαζί του. Αναρωτιόμαστε, ποια θα πρέπει να είναι η εκπαίδευση που θα του προσφέρουμε, στοχεύοντας στην εύκολη και απροβλημάτιστη καθημερινότητα, καθώς και την ασφάλεια του σκύλου.

Η κα Ιωάννα Κουμεντάκη, διπλωματούχος Θετική Εκπαιδεύτρια Σκύλων, μίλησε στο petsguide.gr, για να μας δώσει απαντήσεις και συμβουλές σχετικά την εκπαίδευση των τετράποδων φίλων μας!

Τι είναι η θετική εκπαίδευση, ποιες είναι οι άλλες μορφές, και που διαφέρουν?

Η θετική εκπαίδευση είναι βασισμένη στην ηθολογία και έχει το επιθυμητό
αποτέλεσμα γιατί σέβεται την φύση του ζώου. Ο όρος «θετική εκπαίδευση» δεν είναι επιστημονικός, τον έχει εφεύρει ο άνθρωπος. Η θετική προσέγγιση, έχει την βάση της στο πείραμα του Ρώσου φυσιολόγου και ιατρού I. Pavlov σχετικά με το φαινόμενο των εξαρτημένων ανακλαστικών και του Αμερικάνου ψυχολόγου και συμπεριφοριστή B.F. Skinner σχετικά με τις συναρτήσεις ενίσχυσης της συμπεριφοράς.
Η μορφή εκπαίδευσης που επικρατούσε για χρόνια, χαρακτηρίζεται ως «παραδοσιακή εκπαίδευση» είναι άκρως ανταγωνιστική και βασίζεται στην διόρθωση. Υπάρχει παρακολούθηση του σκύλου και μόλις εκδηλωθεί κάποια μη επιθυμητή συμπεριφορά, διορθώνεται μέσω της τιμωρίας.
Ευτυχώς την τελευταία δεκαετία, μια πραγματική αλλαγή λαμβάνει χώρα στον κόσμο της εκπαίδευσης των σκύλων. Μέσω της θετικής εκπαίδευσης δρούμε προληπτικά, οπότε δεν υπάρχει η διόρθωση. Η διαφορά με τις άλλες μορφές εκπαίδευσης είναι ότι δεν προσπαθούμε να ελέγξουμε μια μη επιθυμητή συμπεριφορά, αλλά με ευγενικό τρόπο και χωρίς καμία μορφή πίεσης και βίας, προσπαθούμε να την αλλάξουμε.
Η θετική εκπαίδευση μας δείχνει τον τρόπο για να αναπτύξουμε έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας με το κατοικίδιο μας. Έτσι, ο σκύλος μαθαίνει να ακούει σε κάτι που θα του ζητήσουμε, γιατί μας εμπιστεύεται και όχι γιατί μας φοβάται.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί, ότι οποιοδήποτε βοήθημα που είναι επιζήμιο για την υγεία των ζώων και προκαλεί ταλαιπωρία, περιττό πόνο και τραυματισμό όπως: πνίχτες,
ηλεκτρικά κολάρα, κολάρα με καρφιά, κολάρα με ύφασμα που σφίγγουν τον λαιμό του ζώου κ.α. είναι παράνομα. Η χρήση και πώλησή τους έχει απαγορευτεί με βάση
την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των ζώων συντροφιάς που κυρώθηκε στην χώρα μας το έτος 1992 (Ν.2017/27.02.1992 ΦΕΚ 31 Α ) και οι παραβάτες θα πρέπει να καταγγέλονται άμεσα. Οπότε άνθρωποι που προτείνουν την χρήση τους τέτοιων εξαρτημάτων σαν μέσο εκπαίδευσης, δεν θα πρέπει να θεωρούνται εκπαιδευτές σκύλων.

 Από ποια ηλικία είναι καλό να εκπαιδεύεται ένας σκύλος?

Η καταλληλότερη ηλικία για να ξεκινήσουμε την εκπαίδευση είναι από 2,5 μηνών, καθώς ο εγκέφαλος του κουταβιού έχει ήδη σχηματοποιηθεί και μπορούν να τεθούν σωστά οι βάσεις της εκπαίδευσης. Είναι καλύτερα να δράσουμε προληπτικά, δηλαδή
πολύ πριν αναπτυχθούν ανεπιθύμητες συμπεριφορές, που στη συνέχεια θα κληθούμε να εξαλείψουμε. Στο γενικότερο πλαίσιο, δεν υπάρχει ηλικιακός περιορισμός στην
εκπαίδευση. Ένας υγιής σκύλος, μπορεί να εκπαιδευτεί σε οποιαδήποτε ηλικία.

Το φύλο και η φυλή παίζουν ρόλο? Υπάρχει διαφορετικός βαθμός δυσκολίας στην εκπαίδευση μεταξύ αρσενικού και θηλυκού σκύλου ή ενός ημίαιμου και κάποιας συγκεκριμένης φυλής?

Όλοι οι παράγοντες συμβάλλουν στο γενικότερο πλάνο εκπαίδευσης. Οι βασικότεροι, όμως παράγοντες που συνυπολογίζει κάποιος εκπαιδευτής είναι: Το γνωστικό προφίλ
του σκύλου, το περιβάλλον που ζει, τα ερεθίσματα που δέχεται, ο τρόπος
εκπαίδευσης που μπορεί να είχε προηγηθεί και ο χρόνος που αφιερώνει καθημερινά ο εκάστοτε κηδεμόνας για την ανατροφή του. Το φύλο, η φυλή, η καθαροαιμία ή όχι, είναι παράγοντες που συνυπολογίζονται στο εξατομικευμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης και διαχείρισης κάποιου σκύλου/μαθητή αλλά δεν είναι τα μοναδικά που θα καθορίσουν τον βαθμό δυσκολίας και το χρονικό πλαίσιο κάποιας εκπαίδευσης.

Πιστεύετε ότι υπάρχουν περιπτώσεις που δεν επιδέχονται εκπαίδευση?

Πέραν των περιπτώσεων που υπάρχει κάποιο ιατρικό, ορμονολογικό ή νευρολογικό πρόβλημα, δεν θεωρώ ότι υπάρχει σκύλος που δεν επιδέχεται εκπαίδευση. Βέβαια, προϋποθέτει ότι ο σκύλος ζει σε κατάλληλο περιβάλλον και ο κηδεμόνας έχει λάβει
την απαραίτητη γνώση και καθοδήγηση από κάποιον θετικό εκπαιδευτή ή
συμπεριφοριστή. Οι κηδεμόνες πολλές φορές λανθασμένα θεωρούν ότι εάν ένας σκύλος μαθαίνει πολύ γρήγορα, τότε αυτομάτως είναι πολύ έξυπνος και μπορεί να εκπαιδευτεί. Η ευκολία με την οποία μια φυλή επιδέχεται εκπαίδευση, δεν καθορίζει την ευφυΐα ενός σκύλου. Οπότε, όλοι οι υγιείς σκύλοι μπορούν να μπουν σε πρόγραμμα εκπαίδευσης. Με βάση το γνωσιακό τους προφίλ και την καθημερινή ενασχόληση του κηδεμόνα, τότε καταφέρνουμε να αναδείξουμε τις δεξιότητες και το μοναδικό ταπεραμέντο του κάθε σκύλου ξεχωριστά.

Ποια ήταν η πιο δύσκολη περίπτωση σκύλου που χρειάστηκε να αναλάβετε και ποιο ήταν το αποτέλεσμα?

Η πιο δύσκολη περίπτωση αφορούσε σε έναν σκύλο φαινοτυπικά φυλής pit bull.
Πιθανότατα συμμετείχε σε κυνομαχίες και με βάση τα σημάδια που έχει στο σώμα του, θεωρείται βέβαιος ο καθημερινός βασανισμός του. Ο σκύλος δεν μπορούσε να εμπιστευτεί κανέναν άνθρωπο ή ζώο, εκτός από την τωρινή του μαμά, που τον έσωσε από τους βασανιστές του. Φοβόταν τα πάντα, από το να κατέβει τις σκάλες μέχρι να του φορέσει κάποιος το λουρί ή να τον πλησιάσει στα 2 μέτρα. Η επίθεση,
σε οποιονδήποτε τον πλησίαζε, φάνταζε ο μοναδικός τρόπος να προστατέψει τον
εαυτό του. Με πάρα πολύ υπομονή και επιμονή, ο σκύλος κατάφερε να με
εμπιστευτεί. Το αποτέλεσμα μέχρι στιγμής είναι ότι, ο σκύλος έχει βγει από το σπίτι, πηγαίνει τον περίπατο του με στηθόλουρο και χωρίς φίμωτρο, στο πάρκο συναναστρέφεται και παίζει με τους περισσότερους σκύλους, έχει καταφέρει να παρευρεθεί στο κτηνιατρείο με κόσμο και άλλους σκύλους και με μικρά καθημερινά
βήματα, έχει αρχίσει να εμπιστεύεται ξανά τους ανθρώπους και τους άλλους σκύλους.

Μπορείτε να μας αναφέρετε κάποια μεγάλα λάθη που μπορεί να κάνουμε με τους σκύλους μας?

Το μεγαλύτερο λάθος που μπορεί να κάνει κάποιος, είναι να περιμένει ότι ο σκύλος θα προσαρμοστεί στο δικό του πρόγραμμα και να μην έχει ενημερωθεί, εκ των προτέρων, από τους ειδικούς (κτηνίατρο και εκπαιδευτή) για τις ανάγκες που θα πρέπει να καλύπτει στον σκύλο του. Όταν αποφασίζουμε να συμβιώσουμε με έναν σκύλο, θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι ότι θα προσαρμόσουμε την δική μας
καθημερινότητα στις ανάγκες του και όχι το αντίθετο. Όταν είμαστε απολύτως
συνειδητοποιημένοι στην απόφαση συμβίωσης με ένα κατοικίδιο, όταν γνωρίζουμε τις καθημερινές του ανάγκες, τότε ακόμη και τα λάθη που μπορεί να γίνουν δεν είναι τόσο σημαντικά. Ο συνειδητοποιημένος κηδεμόνας, συνεχώς προσπαθεί για το
καλύτερο, συνεχώς ενημερώνεται από τους ειδικούς και προσπαθεί να χτίσει την σωστή επικοινωνία με τον σκύλο του, οπότε διορθώνει άμεσα τυχόν λάθη που μπορεί να κάνει στην καθημερινή συναναστροφή του με τον σκύλο.
Μέσω της θετικής εκπαίδευσης βοηθάμε τον κηδεμόνα να αναπτύξει μια σχέση
εμπιστοσύνης με το κατοικίδιο του, μαθαίνουμε στο σκύλο να χρησιμοποιεί τον σκεπτόμενο εγκέφαλό του και έτσι θέτονται σταδιακά τα όρια και οι βάσεις που χρειάζονται, για μια άριστη και ποιοτική σχέση ανάμεσα στο σκύλο και στον άνθρωπο.

Τι θα πρέπει να κάνουν οι γονείς όταν μεγαλώνουν κάποιο σκύλο με ένα παιδί;

Θα πρέπει να ενημερώνονται σωστά από παιδίατρο και από εκπαιδευτή. Θα πρέπει να συμβουλεύονται τους ειδικούς για την ανατροφή του παιδιού τους και να εκπαιδεύονται από ειδικούς να αναγνωρίζουν τα σήματα ηρεμίας και την ψυχική διάθεση του σκύλου τους. Μαθαίνουμε στο παιδί πως θα πρέπει να χαιρετάει και να παίζει με τον σκύλο και εκπαιδεύουμε τον σκύλο μας με θετικές συνδέσεις να δέχεται και να νιώθει άνετα σε έντονες φωνές και τυχόν άγαρμπες κινήσεις που συνήθως
κάνουν τα παιδιά. Θα πρέπει να διαθέτουν τον απαραίτητο ποιοτικό χρόνο για το παιδί και να καλύπτονται οι καθημερινές ανάγκες του σκύλου με σταθερό πρόγραμμα.
Θα πρέπει πάντοτε να υπάρχει ενεργή επίβλεψη για την αποφυγή ατυχημάτων ακόμη και στο μεταξύ τους παιχνίδι. Θα πρέπει να θεωρούμε τον σκύλο μας οικογένεια και να ενημερωνόμαστε για την ανατροφή και την ευζωία του, αντίστοιχα όπως κάνουμε
για τα παιδιά μας. Οπότε ανάλογα τις συνθήκες, το περιβάλλον, εάν έχει προηγηθεί ο ερχομός του παιδιού από αυτού του σκύλου ή το αντίστροφο, με τη συνεργασία κηδεμόνα, παιδιάτρου και εκπαιδευτή μπορούμε να έχουμε μια ισορροπημένη καθημερινότητα, και ένα πρόγραμμα που αρμόζει στη κάθε οικογένεια και στον κάθε
σκύλο ξεχωριστά. Η πρόληψη είναι πάντοτε η καλύτερη λύση για μια
αρμονική συμβίωση. Τα οφέλη και το πως το κατοικίδιο επιδρά στην
ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού είναι περισσότερα από ό,τι μπορεί κάποιος να σκεφτεί. Μέσω της επαφής με τους σκύλους, το παιδί μαθαίνει και εφαρμόζει στην πράξη, ουσιώδεις κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, όπως η
ανάληψη ρόλων, η επικοινωνία μέσω της γλώσσας σώματος και της αντίληψης των σημάτων που υπάρχουν πίσω από τα λόγια. Το παιδί κατακτά σταδιακά την ικανότητα να συναισθάνεται. (empathy:ενσυναίσθηση)

Ιωάννα Κουμεντάκη – Θετική Εκπαιδεύτρια Σκύλων
Ιωάννα Κουμεντάκη – Θετική Εκπαιδεύτρια Σκύλων

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here